Harita Çeşitleri
1. Ölçeklerine Göre Haritalar
a) Büyük Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/20.000 ile 1/200.000 arası olan haritalardır. Planlar ölçekleri, 1/1000 ile 1/20,000 arasında olan en detaylı haritalardır ve büyük ölçekli haritalar ortamında yer alır.
b) Orta Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/200.000 ile 1/500.000 arası olan haritalardır.
c) Küçük Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/500.000’den ufak olan haritalardır. Bu haritalar çok detaylı bilgi vermez. Atlaslar, eğitim ve öğretim amacına yönelik değişik hususları amacıylae alan çok ufak ölçekli haritaların bir araya getirilmesiyle oluşmuş kitaplardır. Ölçekleri 1 / 1.100.000’dan daha ufaktür. Dünya’nın tümünü, kıtaları ya da ülkeleri gösterirler.
Not: Ölçekler isimleri itibariyle çok karıştırılan bir hususdur. Özellikle büyük ve ufak ölçekli haritalar karıştırılır. Büyük ölçekli haritaların ölçek paydası ufak, Küçük ölçekli haritaların ölçek paydası büyüktür. Buna ilgi edilmesi yanılgıyı önleyecektir. Başka bir ayrımda şu şekilde yapılabilir. Büyük ölçekli haritalar düzlemde ya da duvarda büyük görünürken, ufak ölçekli haritalar düzlemde ya da duvarda ufak görünür.
Büyük Ölçekli Haritaların Özellikleri
• Ölçeğin paydasındaki sayı ufaktür.
• Küçültme oranları azdır.
• Ayrıntılı bilgi verir.
• Hata seviyesi azdır.
• İzohips Aralık sayısal sayısal değeri azdır.
• Çizimi oluşturulan gerçek alan ufaktür.
• Aynı kısmı gösteren ufak ölçekli haritaya göre harita boyutları büyüktür.
Küçük Ölçekli Haritaların Özellikleri
• Ölçeğin paydasındaki sayı büyüktür.
• Küçültme oranları çokdır.
• Ayrıntı azdır. Genel özellikleri gösterir.
• Hata seviyesi çokdır.
• İzohips Aralık sayısal sayısal değeri büyüktür.
• Çizimi oluşturulan gerçek alan geniştir.
• Aynı kısmı gösteren büyük ölçekli haritaya göre haritanın boyutları ufaktür.
Topografya haritaları; yeryüzü şekillerini izohips yöntemiyle detaylı olarak gösteren büyük ölçekli haritalardır. Topografya haritalarında yeryüzü şekillerinin yanısıra madenler, ulaşım yolları gibi çoğu özellik gösterilir. Dolayısıyla bunlara askeri hedefli haritalar da denir.
2. Kullanım Amaçlarına Göre Haritalar
a) Fiziki Haritalar: Yeryüzünün fiziksel özelliklerini, yer şekillerini, iklimini, bitki örtüsünü, denizleri, akarsuları vs. gösteren haritalardır.
Fiziki Haritalar Hangi Amaçlarla Kullanılır?
Fiziki Haritalarda eş yükselti eğrileri olduğu amacıyla, başka haritalardan değişik olarak;
Yüksekti bulmak,
Derinlik bulmak,
Eğim Hesaplamak,
Profil Çıkarmak,
Gerçek Alan Hesaplamaları yapmak,
Dağlık ya da Düzlük alanları belirleme etmek,
Yeryüzü şekillerini ayırt etmek mümkündür.
turkiye fiziki haritasi
Gerçek Alan: Yükselti ve derinliklerin de öneme alınarak kısmın hesaplanmasıdır. İzdüşüm alan ise bu yükselti ve derinliklerin öneme alınmadan, sıfır metre yükseltiye göre kısmının hesaplanmasıdır. Eğer gerçek alan ile izdüşüm alan arasındaki farkın çok olmasından bahsediliyorsa o bölge engebeli ve dağlık sayılır (Türkiye, İran, Afganistan vb.). Gerçek alan ile İzdüşüm kısmı arasındaki fark az ise o bölge yeryüzü şekilleri yönünden yalın ve düzlüktür denilebilir (Hollanda, Libya, Suudi Arabistan vb.)
b) Beşeri ve Ekonomik Haritalar: Nüfusun dağılışını ve özelliklerini, ekonomik etkinlikleri, yer altı ve yer üstü kaynaklarının dağılışını gösteren haritalardır.
tarimsal-urt-harit
c) İdari ve Siyasi Haritalar: İdari bölünüşleri il, ilçe, köy, ülke sınırlarını gösteren haritalardır.
(Ayrıntılı görmek amacıyla üstüne tıklayabilirsiniz.)
d) Özel Haritalar: Belirli bir husus amacıyla hazırlanmış, genelde işin eksperleri doğrulusunda sarfedilen ve okunabilen haritalardır. Bu haritalardan bazıları şunlardır:
– Araziden Yararlanma Haritaları: Bir bölümde arazinin nasıl kullanıldığını gösteren haritalardır. Bu haritalar sayesinde ekili-dikili alanların, çayır ve mera alanlarının, orman alanlarının, bölünüşü ile kayalık, bataklık gibi kullanılmayan alanlar ile ilgili bilgi edinilir. Tarımın türü ve tarım ürünleri de bu haritalarda gösterilir.
– Ekonomi Haritaları: Dünya’nın tamamının ya da bir bölümünün ekonomik özelliklerini gösteren haritalardır. Bu haritalar sayesinde sanayi kuruluşlarının türü, adedi, dağılışı, çalışanların adedi ile ilgili bilgi edinilir.
– Hidrografya Haritaları: Bir bölgenin su potansiyeli (akarsular, göller, yeraltı suları, kaynaklar) ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalar sayesinde akarsuların drenaj tipi, akım miktarı, kanallar, göl sularının özellikleri, yeraltı sularının türü, kaynakların türü adedi ve verimlilik derecesi ile ilgili bilgi edinilir.
– İzoterm Haritaları: Bir bölümde, eş sıcaklıktaki noktaları birleştiren eğriye izoterm denir. İzotermler sayesinde çizilen izoterm haritalarından, bir bölümdeki sıcaklık dağılışı ile ilgili bilgi edinilir. Sıcaklık dağılışını daha iyi gösterebilmek amacıyla, bu haritalar sıcaklık basamaklarına ideal olarak renklendirilir. Sıcak yerler amacıyla kırmızının tonları soğuk yerler amacıyla mavinin tonları kullanılır.
– Jeomorfoloji Haritaları: Bir bölümdeki şekillenme süreci yani iç ve dış güçlerin etkisiyle meydana gelen yer şekilleri ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalarda faylar, yamaçlar, vadi türleri, birikinti konileri, sekiler, ovalar ve daha bir çok yer biçimi taranarak gösterilir. Yer şekillerinin basit ayırt edilmesi hedefiyle bu haritalar renklendirilir.
– Nüfus Haritaları: Dünya’nın bütününde ya da bir bölümündeki nüfusun dağılışı ve özellikleri ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalarda nüfus dağılışı noktalama ile gösterilir. Nüfus yoğunluğu haritaları ise renklendirilir.
– Toprak Haritaları: Bir bölgenin toprak özellikleri ve dağılışları ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalardan, yetiştirilecek ürünlerin belirlenmesi, buna bağlı olarak topraklardan daha iyi verim alınabilmesi gibi bir çok hususta yararlanılır.
1. Ölçeklerine Göre Haritalar
a) Büyük Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/20.000 ile 1/200.000 arası olan haritalardır. Planlar ölçekleri, 1/1000 ile 1/20,000 arasında olan en detaylı haritalardır ve büyük ölçekli haritalar ortamında yer alır.
b) Orta Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/200.000 ile 1/500.000 arası olan haritalardır.
c) Küçük Ölçekli Haritalar: Ölçeği, 1/500.000’den ufak olan haritalardır. Bu haritalar çok detaylı bilgi vermez. Atlaslar, eğitim ve öğretim amacına yönelik değişik hususları amacıylae alan çok ufak ölçekli haritaların bir araya getirilmesiyle oluşmuş kitaplardır. Ölçekleri 1 / 1.100.000’dan daha ufaktür. Dünya’nın tümünü, kıtaları ya da ülkeleri gösterirler.
Not: Ölçekler isimleri itibariyle çok karıştırılan bir hususdur. Özellikle büyük ve ufak ölçekli haritalar karıştırılır. Büyük ölçekli haritaların ölçek paydası ufak, Küçük ölçekli haritaların ölçek paydası büyüktür. Buna ilgi edilmesi yanılgıyı önleyecektir. Başka bir ayrımda şu şekilde yapılabilir. Büyük ölçekli haritalar düzlemde ya da duvarda büyük görünürken, ufak ölçekli haritalar düzlemde ya da duvarda ufak görünür.
Büyük Ölçekli Haritaların Özellikleri
• Ölçeğin paydasındaki sayı ufaktür.
• Küçültme oranları azdır.
• Ayrıntılı bilgi verir.
• Hata seviyesi azdır.
• İzohips Aralık sayısal sayısal değeri azdır.
• Çizimi oluşturulan gerçek alan ufaktür.
• Aynı kısmı gösteren ufak ölçekli haritaya göre harita boyutları büyüktür.
Küçük Ölçekli Haritaların Özellikleri
• Ölçeğin paydasındaki sayı büyüktür.
• Küçültme oranları çokdır.
• Ayrıntı azdır. Genel özellikleri gösterir.
• Hata seviyesi çokdır.
• İzohips Aralık sayısal sayısal değeri büyüktür.
• Çizimi oluşturulan gerçek alan geniştir.
• Aynı kısmı gösteren büyük ölçekli haritaya göre haritanın boyutları ufaktür.
Topografya haritaları; yeryüzü şekillerini izohips yöntemiyle detaylı olarak gösteren büyük ölçekli haritalardır. Topografya haritalarında yeryüzü şekillerinin yanısıra madenler, ulaşım yolları gibi çoğu özellik gösterilir. Dolayısıyla bunlara askeri hedefli haritalar da denir.
2. Kullanım Amaçlarına Göre Haritalar
a) Fiziki Haritalar: Yeryüzünün fiziksel özelliklerini, yer şekillerini, iklimini, bitki örtüsünü, denizleri, akarsuları vs. gösteren haritalardır.
Fiziki Haritalar Hangi Amaçlarla Kullanılır?
Fiziki Haritalarda eş yükselti eğrileri olduğu amacıyla, başka haritalardan değişik olarak;
Yüksekti bulmak,
Derinlik bulmak,
Eğim Hesaplamak,
Profil Çıkarmak,
Gerçek Alan Hesaplamaları yapmak,
Dağlık ya da Düzlük alanları belirleme etmek,
Yeryüzü şekillerini ayırt etmek mümkündür.
turkiye fiziki haritasi
Gerçek Alan: Yükselti ve derinliklerin de öneme alınarak kısmın hesaplanmasıdır. İzdüşüm alan ise bu yükselti ve derinliklerin öneme alınmadan, sıfır metre yükseltiye göre kısmının hesaplanmasıdır. Eğer gerçek alan ile izdüşüm alan arasındaki farkın çok olmasından bahsediliyorsa o bölge engebeli ve dağlık sayılır (Türkiye, İran, Afganistan vb.). Gerçek alan ile İzdüşüm kısmı arasındaki fark az ise o bölge yeryüzü şekilleri yönünden yalın ve düzlüktür denilebilir (Hollanda, Libya, Suudi Arabistan vb.)
b) Beşeri ve Ekonomik Haritalar: Nüfusun dağılışını ve özelliklerini, ekonomik etkinlikleri, yer altı ve yer üstü kaynaklarının dağılışını gösteren haritalardır.
tarimsal-urt-harit
c) İdari ve Siyasi Haritalar: İdari bölünüşleri il, ilçe, köy, ülke sınırlarını gösteren haritalardır.
(Ayrıntılı görmek amacıyla üstüne tıklayabilirsiniz.)
d) Özel Haritalar: Belirli bir husus amacıyla hazırlanmış, genelde işin eksperleri doğrulusunda sarfedilen ve okunabilen haritalardır. Bu haritalardan bazıları şunlardır:
– Araziden Yararlanma Haritaları: Bir bölümde arazinin nasıl kullanıldığını gösteren haritalardır. Bu haritalar sayesinde ekili-dikili alanların, çayır ve mera alanlarının, orman alanlarının, bölünüşü ile kayalık, bataklık gibi kullanılmayan alanlar ile ilgili bilgi edinilir. Tarımın türü ve tarım ürünleri de bu haritalarda gösterilir.
– Ekonomi Haritaları: Dünya’nın tamamının ya da bir bölümünün ekonomik özelliklerini gösteren haritalardır. Bu haritalar sayesinde sanayi kuruluşlarının türü, adedi, dağılışı, çalışanların adedi ile ilgili bilgi edinilir.
– Hidrografya Haritaları: Bir bölgenin su potansiyeli (akarsular, göller, yeraltı suları, kaynaklar) ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalar sayesinde akarsuların drenaj tipi, akım miktarı, kanallar, göl sularının özellikleri, yeraltı sularının türü, kaynakların türü adedi ve verimlilik derecesi ile ilgili bilgi edinilir.
– İzoterm Haritaları: Bir bölümde, eş sıcaklıktaki noktaları birleştiren eğriye izoterm denir. İzotermler sayesinde çizilen izoterm haritalarından, bir bölümdeki sıcaklık dağılışı ile ilgili bilgi edinilir. Sıcaklık dağılışını daha iyi gösterebilmek amacıyla, bu haritalar sıcaklık basamaklarına ideal olarak renklendirilir. Sıcak yerler amacıyla kırmızının tonları soğuk yerler amacıyla mavinin tonları kullanılır.
– Jeomorfoloji Haritaları: Bir bölümdeki şekillenme süreci yani iç ve dış güçlerin etkisiyle meydana gelen yer şekilleri ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalarda faylar, yamaçlar, vadi türleri, birikinti konileri, sekiler, ovalar ve daha bir çok yer biçimi taranarak gösterilir. Yer şekillerinin basit ayırt edilmesi hedefiyle bu haritalar renklendirilir.
– Nüfus Haritaları: Dünya’nın bütününde ya da bir bölümündeki nüfusun dağılışı ve özellikleri ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalarda nüfus dağılışı noktalama ile gösterilir. Nüfus yoğunluğu haritaları ise renklendirilir.
– Toprak Haritaları: Bir bölgenin toprak özellikleri ve dağılışları ile ilgili bilgi veren haritalardır. Bu haritalardan, yetiştirilecek ürünlerin belirlenmesi, buna bağlı olarak topraklardan daha iyi verim alınabilmesi gibi bir çok hususta yararlanılır.
Yorumlar
Yorum Gönder