Nemlilik ve Yağış Konu Anlatımı Atmosfer içindeki su buharına nem denir. Nem higrometre adı verdiği aletle ölçülür. Havanın nemi gram (gr) olarak ifade edilmektedir.
1. Mutlak Nem: 1m3 hava ortamında tespit edilen su buharının gr olarak ağırlığına mutlak nem denir. Mutlak nem, sıcaklık ve buharlaşmanın çok bulunduğu Ekvatoral bölgelerde çok, soğuk kutup mekanları ile yüksek dağlarda azdır.
2. Maksimum Nem: 1m3 havanın belli sıcaklıkta taşıyabileceği en çok nem miktarına maksimum nem denir. Maksimum nem sıcaklığa bağlı olarak değişir. Sıcaklık arttıkça hava genişleyeceğinden taşıyabileceği nem miktarı artar. Sıcaklık azaldıkça hava daralır ve böylelikle taşıyabileceği nem miktarı azalır. Sıcaklıkla maksimum nem doğru orantılıdır.
3. Bağıl Nem (Nisbi nem): Mutlak nemin maksimum neme seviyesi havanın neme doyma seviyesinı verir. Bu orana bağıl nem denir. Yüzde (%) olarak ifade edilir. Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır. Sıcaklık düştükçe maksimum nem azalacağından, bağıl nem yükselir. Sıcaklık değerleri yükseldikçe, maksimum nem artacağından bağıl nem düşer. Bağıl nem çöl yerlerinde ve kara içlerinde az, Ekvatoral bölge gibi yağışlı bölgelerde ve deniz kıyılarında çoktur. Formül/ Bağıl nem = mut/max * 100 ya da 1000
YOĞUNLAŞMA NEDİR?
Havadaki su buharının, yine sıvı ya da katı durumdaki suya dönüşmesine yoğunlaşma denir. Yoğunlaşmanın ortaya gelmesi havanın nem bakımından doyma noktasını aşmasına bağlıdır. Havadaki bağıl nemin yüzde 100′e vardığı noktaya doyma noktası denir. Doyma noktası aşıldığı takdirde hava su buharının fazlasınu taşıyamaz. Fazla olan su buharı sıvı ya da katı duruma dönüşür.
Yoğunlaşma neticesinde çok ufak su taneciklerinin bir araya gelmesi ile bulutlar oluşur. Bulutlar oluştukları yükseklikler öneme alınarak üç gruba ayrılır.
Yüksek bulutlar (Sirüs): Saçak, tüy, ya da ince iplikler biçimindeki bulutlardır. Yüksek bulutlar genellikle yağış getirmezler. Bunlar, bir siklonun yaklaştığının ve havanın bozacağının habercisidirler.
Orta yükseklikteki bulutlar (Kümülüs): Kümeler biçimindeki bulutlardır. Genelde alt kısımları düz ve kara olur. Alt kısımlarının düz olmasının sebebi yoğunlaşmanın aynı seviyeden başlamasıdır. Siyah olmasının sebebi ise iri su taneciklerinden oluşmasıdır. Bu gruptaki birtakım bulutlar yükseklere doğru büyür ve sağanak şeklinde kuvvetli yağmurlar getirir.
Alçak bulutlar (Stratüs): Yer’in üstünde, asılı gri bir tabaka gibi duran koyu renkli bulutlardır. Genelde yağışlara yol açarlar. Belirli bir anda gökyüzünün bulutlarla kaplı kısmının bütün gökyüzüne olan seviyesine bulutluluk denir.
bulutlar
Bulutluluk seviyesi detaylı aynalardan meydana gelen ve nefometre adı verdiği bir aletle ölçülür. Buna göre, gökyüzünün seviyesi 10 kabul edilerek;
• 0 – 2 seviyesi Açık havayı
• 2 – 8 seviyesi Bulutlu havayı
• 8 – 10 seviyesi Kapalı havayı ifade eder.
Sis, ise yeryüzüne çok yakın oluşmuş ya da yeryüzüne çökmüş bulutlardır. Sıcak ve nemli bir havanın daha soğuk bir yerle ilişkisi neticesi sis oluşur. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması da sislere yol açar.
Yağış Türleri ve Etkileri
Atmosferdeki su buharının yoğunlaşarak sıvı ya da katı biçimde yeryüzüne düşmesine yağış denir. Başlıca yağış çeşitleri şunlardır:
1. Çiy: Havadaki su buharının soğuk zeminler üstünde, su tanecikleri şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Genellikle bahar aylarında görülür.
2. Kırağı: Havadaki su buharının soğuk cisimler üstünde, 0°C den düşük sıcaklıklarda kristaller şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Sonbahar aylarında ya da kış ilk haftalarında görülür.
3. Kırç: Havadaki su buharının çok soğumuş ağaç dalları, tel, saçak, vb. cisimler üstünde yoğunlaşarak buz tabakası durumuna gelmesidir. Kırağıdan ayrılan yönü, kristallerin üst üste yığılarak buz tabakası durumuna gelmesidir.
4. Yağmur: Bulutu ortaya getiren su taneciklerinin büyümesiyle meydana gelen su damlalarıdır. Yoğunlaşmanın devam etmesi ile ağırlığı çoğalan su damlaları yağış şeklinde yere düşer.
5. Kar: Su buharının, yükseklerde 0°C’nin altında yavaş yavaş yoğunlaşmasıyla meydana gelen buz kristalleri yere düşer. Bu tür yağışlara kar denir.
6. Dolu: Hava sıcaklığının aniden bire ve büyük ölçüde azalması neticesi yağmur damlaları donarak buz parçacıkları durumunda yere düşer. Bu yağışlara da dolu denir.
Yeryüzünde Gökyüzünde
Sıfır derecenin üstünde Çiy Yağmur
Sıfır derecenin altında KırağıKırç (Kırcı) KarDolu
YAĞIŞLARIN OLUŞMA BİÇİMLERİ (OLUŞUM NEDENLERİNE GÖRE YAĞIŞLAR)
1. Yamaç Yağışları (Orografik Yağışlar)
yamacyagislariNemli hava kütlelerinin, yatay yönde hareket eder iken dağ yamaçlarına çarparak artması ve soğuması neticesi meydana gelen yağışlardır. Dünya’da en çok, Güneydoğu Asya’da, Orta kUşaktaki karaların batı kıyılarında ve sıcak kUşaktaki karaların doğu kıyılarında görülür. Türkiye’de ise, Toroslar’ın güneybatıya, Karadeniz Dağları ile Yıldız Dağları’nın kuzeye bakan yamaçlarında çokca görülür.
2. Konveksiyonel Yağışlar (Yükselim Yağışları)
konveksiyonelGüneşli ve rüzgârsız zamanlarda ısınan hava yükselerek soğur. Belli bir yükseltiden sonra nemin yoğunlaşması ile yağış ortaya gelir. Dünya’da en çok, Ekvatoral bölümde rastlanır. Türkiye’de ise, İç Anadolu Bölgesi’nde İlkbahar’da görülen yağışlar konveksiyonel yağışlardır. Bu yağışlar halk arasında kırkikindi yağışları olarak bilinir.
3. Cephe Yağışları (Frontal – Depresyon(ik) Yağışlar)
frontalSıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında ortaya gelen yağışlardır. Dünya’da en çok, Orta kUşakta ve 60° enlemleri seviyesinde görülür. Türkiye’de, bilhassa kış mevsiminde görülen yağışların fazlası cephesel kökenlidir.
Yağışların Yeryüzüne Dağılışı
Genel hava dolaşımı, kara ve deniz dağılışı, yer şekilleri yükselti gibi nedenlerden ötürü yeryüzünün her yönü aynı oranda yağış almaz.
Dünya üstünde;
En yağışlı bölgeler; Ekvatoral bölge, Muson mekanları ve Orta kUşak karalarının batı kıyılarıdır.
En kurak bölgeler ise; Orta kUşak karalarının dağlarla çevrili iç kısımları, dönenceler civarı, etrafına göre, aşağıda kalmış yerler ve kutup çevreleridir.
1. Mutlak Nem: 1m3 hava ortamında tespit edilen su buharının gr olarak ağırlığına mutlak nem denir. Mutlak nem, sıcaklık ve buharlaşmanın çok bulunduğu Ekvatoral bölgelerde çok, soğuk kutup mekanları ile yüksek dağlarda azdır.
2. Maksimum Nem: 1m3 havanın belli sıcaklıkta taşıyabileceği en çok nem miktarına maksimum nem denir. Maksimum nem sıcaklığa bağlı olarak değişir. Sıcaklık arttıkça hava genişleyeceğinden taşıyabileceği nem miktarı artar. Sıcaklık azaldıkça hava daralır ve böylelikle taşıyabileceği nem miktarı azalır. Sıcaklıkla maksimum nem doğru orantılıdır.
3. Bağıl Nem (Nisbi nem): Mutlak nemin maksimum neme seviyesi havanın neme doyma seviyesinı verir. Bu orana bağıl nem denir. Yüzde (%) olarak ifade edilir. Bağıl nem ile sıcaklık ters orantılıdır. Sıcaklık düştükçe maksimum nem azalacağından, bağıl nem yükselir. Sıcaklık değerleri yükseldikçe, maksimum nem artacağından bağıl nem düşer. Bağıl nem çöl yerlerinde ve kara içlerinde az, Ekvatoral bölge gibi yağışlı bölgelerde ve deniz kıyılarında çoktur. Formül/ Bağıl nem = mut/max * 100 ya da 1000
YOĞUNLAŞMA NEDİR?
Havadaki su buharının, yine sıvı ya da katı durumdaki suya dönüşmesine yoğunlaşma denir. Yoğunlaşmanın ortaya gelmesi havanın nem bakımından doyma noktasını aşmasına bağlıdır. Havadaki bağıl nemin yüzde 100′e vardığı noktaya doyma noktası denir. Doyma noktası aşıldığı takdirde hava su buharının fazlasınu taşıyamaz. Fazla olan su buharı sıvı ya da katı duruma dönüşür.
Yoğunlaşma neticesinde çok ufak su taneciklerinin bir araya gelmesi ile bulutlar oluşur. Bulutlar oluştukları yükseklikler öneme alınarak üç gruba ayrılır.
Yüksek bulutlar (Sirüs): Saçak, tüy, ya da ince iplikler biçimindeki bulutlardır. Yüksek bulutlar genellikle yağış getirmezler. Bunlar, bir siklonun yaklaştığının ve havanın bozacağının habercisidirler.
Orta yükseklikteki bulutlar (Kümülüs): Kümeler biçimindeki bulutlardır. Genelde alt kısımları düz ve kara olur. Alt kısımlarının düz olmasının sebebi yoğunlaşmanın aynı seviyeden başlamasıdır. Siyah olmasının sebebi ise iri su taneciklerinden oluşmasıdır. Bu gruptaki birtakım bulutlar yükseklere doğru büyür ve sağanak şeklinde kuvvetli yağmurlar getirir.
Alçak bulutlar (Stratüs): Yer’in üstünde, asılı gri bir tabaka gibi duran koyu renkli bulutlardır. Genelde yağışlara yol açarlar. Belirli bir anda gökyüzünün bulutlarla kaplı kısmının bütün gökyüzüne olan seviyesine bulutluluk denir.
bulutlar
Bulutluluk seviyesi detaylı aynalardan meydana gelen ve nefometre adı verdiği bir aletle ölçülür. Buna göre, gökyüzünün seviyesi 10 kabul edilerek;
• 0 – 2 seviyesi Açık havayı
• 2 – 8 seviyesi Bulutlu havayı
• 8 – 10 seviyesi Kapalı havayı ifade eder.
Sis, ise yeryüzüne çok yakın oluşmuş ya da yeryüzüne çökmüş bulutlardır. Sıcak ve nemli bir havanın daha soğuk bir yerle ilişkisi neticesi sis oluşur. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması da sislere yol açar.
Yağış Türleri ve Etkileri
Atmosferdeki su buharının yoğunlaşarak sıvı ya da katı biçimde yeryüzüne düşmesine yağış denir. Başlıca yağış çeşitleri şunlardır:
1. Çiy: Havadaki su buharının soğuk zeminler üstünde, su tanecikleri şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Genellikle bahar aylarında görülür.
2. Kırağı: Havadaki su buharının soğuk cisimler üstünde, 0°C den düşük sıcaklıklarda kristaller şeklinde yoğunlaşmasıyla oluşur. Sonbahar aylarında ya da kış ilk haftalarında görülür.
3. Kırç: Havadaki su buharının çok soğumuş ağaç dalları, tel, saçak, vb. cisimler üstünde yoğunlaşarak buz tabakası durumuna gelmesidir. Kırağıdan ayrılan yönü, kristallerin üst üste yığılarak buz tabakası durumuna gelmesidir.
4. Yağmur: Bulutu ortaya getiren su taneciklerinin büyümesiyle meydana gelen su damlalarıdır. Yoğunlaşmanın devam etmesi ile ağırlığı çoğalan su damlaları yağış şeklinde yere düşer.
5. Kar: Su buharının, yükseklerde 0°C’nin altında yavaş yavaş yoğunlaşmasıyla meydana gelen buz kristalleri yere düşer. Bu tür yağışlara kar denir.
6. Dolu: Hava sıcaklığının aniden bire ve büyük ölçüde azalması neticesi yağmur damlaları donarak buz parçacıkları durumunda yere düşer. Bu yağışlara da dolu denir.
Yeryüzünde Gökyüzünde
Sıfır derecenin üstünde Çiy Yağmur
Sıfır derecenin altında KırağıKırç (Kırcı) KarDolu
YAĞIŞLARIN OLUŞMA BİÇİMLERİ (OLUŞUM NEDENLERİNE GÖRE YAĞIŞLAR)
1. Yamaç Yağışları (Orografik Yağışlar)
yamacyagislariNemli hava kütlelerinin, yatay yönde hareket eder iken dağ yamaçlarına çarparak artması ve soğuması neticesi meydana gelen yağışlardır. Dünya’da en çok, Güneydoğu Asya’da, Orta kUşaktaki karaların batı kıyılarında ve sıcak kUşaktaki karaların doğu kıyılarında görülür. Türkiye’de ise, Toroslar’ın güneybatıya, Karadeniz Dağları ile Yıldız Dağları’nın kuzeye bakan yamaçlarında çokca görülür.
2. Konveksiyonel Yağışlar (Yükselim Yağışları)
konveksiyonelGüneşli ve rüzgârsız zamanlarda ısınan hava yükselerek soğur. Belli bir yükseltiden sonra nemin yoğunlaşması ile yağış ortaya gelir. Dünya’da en çok, Ekvatoral bölümde rastlanır. Türkiye’de ise, İç Anadolu Bölgesi’nde İlkbahar’da görülen yağışlar konveksiyonel yağışlardır. Bu yağışlar halk arasında kırkikindi yağışları olarak bilinir.
3. Cephe Yağışları (Frontal – Depresyon(ik) Yağışlar)
frontalSıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında ortaya gelen yağışlardır. Dünya’da en çok, Orta kUşakta ve 60° enlemleri seviyesinde görülür. Türkiye’de, bilhassa kış mevsiminde görülen yağışların fazlası cephesel kökenlidir.
Yağışların Yeryüzüne Dağılışı
Genel hava dolaşımı, kara ve deniz dağılışı, yer şekilleri yükselti gibi nedenlerden ötürü yeryüzünün her yönü aynı oranda yağış almaz.
Dünya üstünde;
En yağışlı bölgeler; Ekvatoral bölge, Muson mekanları ve Orta kUşak karalarının batı kıyılarıdır.
En kurak bölgeler ise; Orta kUşak karalarının dağlarla çevrili iç kısımları, dönenceler civarı, etrafına göre, aşağıda kalmış yerler ve kutup çevreleridir.
Yorumlar
Yorum Gönder